Spot Grafik Başka, Opsiyon Vade Sonu Başka Bir Dünya
Forex piyasasında işlem yaparken gözümüz genelde aynı yerlerde olur.
“Mum nerede kapattı, destek kırıldı mı, direnç çalıştı mı, trend devam ediyor mu, indikatör ne söylüyor?”
İlk bakışta mantıklıdır. Çünkü ekranda gördüğümüz şey fiyattır. Fiyat yükselir, düşer, sıkışır, sonra bir tarafa kırılır. Biz de çoğu zaman bu hareketi sadece grafiğin üstünden okumaya çalışırız.
Bazı günlerde ise fiyatın neden aynı seviyeye tekrar tekrar döndüğünü sadece spot grafiğe bakarak anlamak zorlaşır.
“Fiyat gitmek istiyor ama neden gidemiyor?”
Asıl ayrım burada başlar. Spot piyasada gördüğümüz şey fiyatın ekrandaki hareketidir. Opsiyon piyasasında olan şey ise çoğu zaman arka planda kalır. Büyük bir opsiyon vade sonu varsa, fiyatın belli bir seviye etrafında oyalanması tesadüf olmayabilir.
Dışarıdan dükkana baktığınızda sadece müşteriyi, ürünü ve kasayı görürsünüz. Dükkanda sadece vitrine bakarak tedarikçi ödemelerini, stok planını, sipariş tarihini ve vadeli anlaşmaları göremezsiniz.
Grafik de buna benzer. Mum grafiği bize görünen tarafı gösterir fakat o fiyatın arkasında opsiyon vade sonu, strike seviyesi ve piyasa yapıcıların risk yönetimi olabilir.
Özellikle NY Cut yaklaşırken büyük opsiyon seviyeleri fiyatın etrafında görünmez bir baskı oluşturabilir. Fiyat yukarı gitmek ister ama satış gelir. Aşağı sarkar ama bu kez alış gelir. Dışarıdan bakınca piyasa kararsız gibi görünür. Bazen gerçekten kararsızdır, bazen de arka tarafta opsiyon akışı fiyatı aynı bölgede tutuyordur.
Bu yüzden her sıkışmayı destek direnç hikayesi gibi okumak eksik kalabilir, spot grafik önemlidir ama tek başına her şeyi anlatmaz.
NY Cut Nedir ve Neden Saat Önemlidir?
Forex piyasasında gün içinde bazı saatler diğerlerinden daha fazla dikkat çeker.
Londra açılışı, New York açılışı, veri saatleri, merkez bankası kararları. Bunların hepsi fiyatın ritmini değiştirebilir. NY Cut da bu saatlerden biridir.
NY Cut, forex opsiyonlarında New York saatiyle 10:00’da gerçekleşen vade sonunu ifade eder. Türkiye saatiyle bakınca bu saat genelde 17:00 ile 18:00 arasına denk gelir. Yaz ve kış saati farkı yüzünden bu aralık değişebilir.
Bu saat yaklaşırken piyasada bazı büyük opsiyon seviyeleri hala canlıdır. Eğer spot fiyat bu seviyelere yakınsa, piyasa yapıcılar taşıdıkları riski azaltmak için daha aktif korunma işlemleri yapabilir. Fiyatın bir seviyenin etrafında dönüp durması, yukarı gitmek isterken geri gelmesi ya da aşağı sarkıp tekrar aynı bölgeye dönmesi bazen bu yüzden görülür.
Burada mesele saatin kendisinden çok, o saate kadar açık kalan pozisyonlardır. Büyük bir opsiyon seviyesi varsa, o seviye vade dolana kadar fiyatın üzerinde görünmeyen bir ağırlık oluşturabilir. Vade geçtikten sonra bu ağırlık azalır. Fiyat da daha önce gidemediği yöne doğru daha rahat hareket edebilir.
Bunu bir teslimat günü gibi düşünürsek ay boyunca iş devam eder ama teslimat tarihi yaklaştıkça herkesin davranışı değişir. Üretici son kontrolleri yapar, alıcı fiyatı ve miktarı tekrar gözden geçirir, taşıyıcı programını ona göre ayarlar. Tarih geçtikten sonra o baskı kalkar ve herkes yeni düzene geçer.
Opsiyon vade sonu da piyasada böyle bir etki yaratıyor diyebiliriz.
Asya seansında fiyat daha dar hareket edebilir. Londra açıldığında hacim artar. New York seansında dolar tarafı daha belirgin hale gelir. NY Cut ise bu akışın içinde ayrı bir işaret noktasıdır. Çünkü o anda bazı büyük opsiyonlar artık piyasadan düşer.
Bu yüzden NY Cut’a fiyatın neden sıkıştığını anlamaya yarayan bir saat işareti gibi bakabiliriz.
Fiyat Neden Mıknatıs Gibi Bir Seviyeye Çekilir?
Forex grafiğinde bazen fiyat bir seviyeden kopmakta zorlanır. Yukarı gider, geri gelir. Aşağı sarkar, yine aynı bölgeye döner. Bir süre sonra grafiğe bakan yatırımcı fiyatın bir türlü o noktadan uzaklaşmadığını fark eder.
Bunun tek sebebi destek direnç olmayabilir. Eğer o bölgede büyük bir opsiyon vadesi varsa, fiyatın aynı seviyeye dönmesinin arkasında korunma işlemleri olabilir.
Buradaki ana seviye strike seviyesidir yani opsiyonun kullanım fiyatı.
Piyasa yapıcı bu seviyede büyük bir risk taşıyorsa, fiyatın yukarı ya da aşağı hareketi onun pozisyonunu değiştirir. Bu yüzden spot piyasada işlem yaparak riskini dengelemeye çalışır.
Olayı mıknatıs gibi düşünün, fiyat strike seviyesinin üstüne çıktığında satış gelir. Altına indiğinde alış gelir. İki taraftan gelen bu akış fiyatı tekrar aynı bölgeye yaklaştırabilir.
Bu hareket dışarıdan bakınca bazen “fiyatı tutuyorlar” hissi verir ama burada her zaman küçük yatırımcıyı avlama hikayesi aramak doğru olmaz.
Piyasa yapıcı çoğu zaman kendi riskini yönetmeye çalışır. Elindeki opsiyon pozisyonu büyüktür. Fiyat strike seviyesinden uzaklaştıkça taşıdığı risk de değişir. Bu yüzden fiyatın üstünde satış, altında alış yaparak pozisyonunu dengeler.
Piyasa dilinde buna hedge etmek denir. Daha teknik adıyla delta hedging diye geçer. Ama bu yazıda bilmemiz gereken şey, amacın fiyatı manipüle etmek değil, opsiyon riskini kontrol altında tutmak olduğudur.
Bu yüzden büyük opsiyon seviyeleri özellikle sakin günlerde dikkat çeker. Veri yoksa, merkez bankası konuşması yoksa, piyasayı tek yöne taşıyacak güçlü bir haber yoksa, strike seviyesi fiyat üzerinde daha belirgin bir etki bırakabilir.
Güçlü haber geldiğinde ise tablo değişir. Enflasyon, istihdam, faiz kararı ya da ani bir merkez bankası müdahalesi varsa, opsiyon seviyesinin çekim gücü zayıf kalabilir. Strike seviyesi fiyatı çekebilir ama piyasa güçlü bir dalga yakalarsa o seviye kolayca kırılabilir.
Gerçek Grafikte Pinning ve NY Cut Sonrası Hareket Nasıl Görünür?
Kağıt üstünde anlatınca her şey daha temiz görünür.
Strike seviyesi vardır, fiyat onun etrafında döner, vade saati gelir ve sonra baskı azalır.
Grafikte ise iş daha dağınıktır.
Fiyat bazen seviyeye milimetrik dokunmaz. Bazen önce aşağı sarkar, sonra yukarı döner. Bazen de NY Cut geçer geçmez değil, birkaç saat sonra çözülür. Bu yüzden gerçek grafik okumada en önemli şey tek bir muma takılmak değil, bölgenin tamamına bakmaktır.
Kaynak – Tradingview
Bu EUR/USD grafiğinde iki seviye öne çıkıyor.
Biri 1.1400 opsiyon seviyesi ,diğeri fiyatın daha uzun süre çevresinde kaldığı 1.1380 yakın vade seviyesi.
NY Cut saati grafikte dikey çizgiyle işaretli. Fiyat bu saatten önce sert dalgalanıyor, sonra 1.1380 – 1.1400 aralığında daha dar bir banda giriyor. Özellikle 1.1380 çevresinde piyasanın bir süre nefesini tuttuğu görülüyor. Zaten asıl önemli yer de burası.
Fiyat NY Cut geçer geçmez yukarı fırlamıyor. Bir süre daha aynı bölgede kalıyor. Bu, piyasanın gerçek haline daha yakın bir örnek. Çünkü opsiyon etkisi bir düğmeye basılmış gibi çalışmaz. Seviye izlenir, fiyat o bölgede oyalanır, sonra akış değişirse çözülme gelir.
Grafikte çözülme, 1.1400 üzerindeki hareketle daha net görünmeye başlıyor. Fiyat bu seviyenin üstüne yerleşince bant kırılıyor ve hareket alanı genişliyor.
NY Cut öncesi ya da sonrasını bilmek tek başına yeterli değil. İzlenen opsiyon seviyesi, fiyatın o seviyeye yakınlığı ve piyasanın o bölgedeki davranışı birlikte okunmalı. Eğer fiyat büyük vade seviyesine yakınsa ve saatlerce aynı bölgede dönüyorsa, orada görünmeyen bir korunma akışı olabilir. Ama bunu kesin sinyal gibi okumak hatalı olur. Grafiğe bakınca fiyatın neden sıkıştığını anlamak için sadece mumlara değil, o gün piyasada hangi seviyelerin izlendiğine de bakmak gerekir.
Bu örnekte mıknatıs etkisi, tek bir mumda değil, daralan bantta, 1.1380 çevresindeki oyalanmada ve 1.1400 üzerindeki çözülmede kendini gösteriyor.
Bu Bilgi Bireysel Yatırımcıya Ne Söyler?
Her zaman paylaştığım bilgiler gibi NY Cut da maalesef bir al sat düğmesi değildir.
Saat 17:00 geldi diye işlem açılmaz. Büyük opsiyon seviyesi var diye fiyat oraya kesin gider denmez. Burada aradığımız şey sinyal değil, piyasanın davranışıdır.
- Fiyat neden aynı bölgede dönüyor?
- Neden 1.1400 üstüne çıkınca geri geliyor?
- Neden 1.1380 altına sarkınca tekrar toparlıyor?
- Neden saat geçtikten sonra bant yavaş yavaş çözülüyor?
NY Cut bu sorulara tek başına cevap vermez ama grafiği okurken masaya koyulması gereken önemli parçalardan biridir.
Bu tablo kesin kural gibi okumayın. Daha çok grafiğe bakarken elde tutulacak kısa bir kontrol listesi gibi düşünün.
Opsiyon seviyesi büyük olabilir ama fiyat o seviyeden çok uzaktaysa etkisi zayıf kalabilir. Seviye fiyata yakın olabilir ama o gün güçlü veri varsa piyasa başka bir hikaye fiyatlıyor olabilir. Fiyat strike çevresinde sıkışıyor olabilir ama bu sıkışma bazen sadece düşük hacimden de kaynaklanabilir.
Bu yüzden NY Cut bilgisini tek başına değil, günün tamamıyla birlikte okumanız daha faydalı olur. Özellikle veri günlerinde daha dikkatli olmak gerekir. Çünkü bazı haberler opsiyon seviyesinin yarattığı baskıyı kolayca bozar.
Bunu 1 Temmuz örneğinde de gördük. EUR/USD tarafında 1.1380 ve 1.1400 seviyeleri izlenirken fiyat bu bölgeye yakın kaldı. Ama 2 Temmuz’da TDİ verisi geldiğinde hareketin karakteri değişti. Veri akışı güçlüyse, opsiyon seviyesi tek başına piyasayı tutmaya yetmeyebilir.
Bu yüzden sormanız gereken soru sadece “NY Cut var mı?” değildir.
“Fiyat bu seviyeye yakın mı, piyasa sakin mi, veri riski var mı, bant gerçekten daralıyor mu?” diye de sormak gerekir. Bu dört parça yan yana gelirse NY Cut daha anlamlı hale gelir.
Forex piyasasında çoğu zaman kalabalık sadece muma bakar. Mum yukarıysa güçlü, aşağıysa zayıf der. Ama fiyatın neden bir bölgede sıkıştığını anlamak için bazen mumdan fazlasına bakmak gerekir.
Opsiyon vade sonları da burada işe yarar.
Bize kesin yön vermez ama fiyatın neden o seviyede takıldığını, hangi bölgede baskı oluştuğunu ve hangi saatten sonra bu baskının azalabileceğini gösterir. NY Cut’ın değeri burada ortaya çıkar.
Bu yazıda kullanılan grafikler TradingView üzerinden hazırlanmış, opsiyon vade seviyeleri ise InvestingLive / ForexLive tarzı günlük piyasa akışlarında yer alan NY Cut opsiyon vade listelerinden derlenmiştir. Seans saatleri, NY Cut zamanlaması ve piyasa davranışına ilişkin değerlendirmeler açık kaynaklı piyasa verileri ve ilgili finansal veri sağlayıcılar üzerinden kontrol edilmiştir.
Buradaki değerlendirmeler kesin sonuç, yatırım önerisi ya da EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY, spot forex, vadeli kontratlar, opsiyonlar veya herhangi bir finansal ürün için alım satım tavsiyesi olarak görülmemelidir. Forex piyasasında fiyat hareketleri; faiz beklentileri, merkez bankası açıklamaları, enflasyon verileri, istihdam verileri, jeopolitik haberler, likidite koşulları ve piyasa psikolojisine göre hızlı şekilde değişebilir.
NY Cut önemli bir saat olabilir fakat piyasanın tamamını anlatmaz. Büyük bir opsiyon seviyesi fiyatın belli bir bölgede sıkışmasına neden olabilir, ancak güçlü veri akışı geldiğinde bu seviye kolayca aşılabilir. Özellikle TÜFE, NFP, FED, ECB veya BOJ kaynaklı haberlerde opsiyon vade etkisi geri planda kalabilir.
Opsiyon vade seviyeleri de al sat sinyali değildir. Fiyatın neden bir bölgede oyalanıyor olabileceğini anlamaya yarayan bir arka plan bilgisidir. Seviye büyük olabilir, ama spot fiyat uzaktaysa etkisi zayıf kalabilir. Seviye fiyata yakın olabilir, ama piyasa o gün çok güçlü bir haber fiyatlıyorsa yine çalışmayabilir.
Bir fiyat sıkışmasını sadece mum grafiğinden anlayamayız. Fiyatın hangi seviyeye yakın durduğuna, o gün hangi opsiyon vadelerinin dolduğuna, NY Cut saatine ve veri takvimine birlikte bakmak gerekir. Grafik görünen tarafı gösterir. Opsiyon akışı ise bazen fiyatın neden aynı bölgede kaldığını anlatır.
NY Cut her şeyi bilen bir gösterge değildir. Kusursuz bir zamanlama aracı da değildir. Yine de forex piyasasında bazı hareketlerin neden anlamsız gibi göründüğünü anlamak için faydalı bir parçadır. Bu yüzden bir sonraki sıkışmada sadece desteğe, dirence ya da muma değil, arka planda vadesi dolan opsiyonlara da bakmak gerekir.
Bu nedenle yatırım ya da işlem kararları herkesin kendi araştırması, risk profili ve finansal durumu dikkate alınarak verilmelidir.
Eksik gördüğünüz bir yer, hata ya da eklemek istediğiniz bir not varsa iletişim sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.