Altının fiyatı nerede oluşuyor? Şanghay, Londra ve COMEX’in farklı rolleri
Altının fiyatını kim belirliyor? Tek bir ülke, banka veya borsa değil. Altın dünyanın farklı merkezlerinde aynı anda işlem görüyor ve bu piyasalar birbirinin fiyatını sürekli etkiliyor. Şanghay, Londra ve New York bu yapının en önemli merkezleri arasında yer alıyor ama her birinin piyasadaki görevi farklı.
Şanghay daha çok fiziki altın tarafında öne çıkıyor. Shanghai Gold Exchange’de (SGE) altın yuan/gram üzerinden işlem görüyor ve fiziki teslimat önemli bir yer tutuyor. Bu nedenle Çin’deki altın talebi, ülkedeki arz durumu ve yerel piyasa koşulları Şanghay fiyatında daha görünür hale gelebiliyor. SGE ayrıca Çin piyasası için yuan cinsinden bir referans altın fiyatı yayımlıyor.
Londra’nın yapısı ise farklı. Burada altın işlemlerinin büyük bölümü tek bir merkezi borsada değil, bankalar ve büyük piyasa katılımcıları arasında doğrudan gerçekleşiyor. Buna tezgah üstü piyasa deniyor. Londra aynı zamanda küresel altın piyasasında kullanılan önemli referans fiyatların ve işlem standartlarının merkezlerinden biri.
Londra’daki altının büyük bölümü “unallocated” adı verilen hesaplar üzerinden işlem görüyor. Bu sistemde yatırımcıya belirli bir külçe ayrılmıyor. Bunun yerine hesabında belirli miktarda altın alacağı bulunuyor. Buna bakarak sistemi “ortada gerçek altın yok” şeklinde yorumlamayın. Fiziki teslimat mümkün fakat her işlem sonunda külçelerin el değiştirmesi gerekmiyor.
New York’taki COMEX ise vadeli altın kontratlarıyla öne çıkıyor. Burada yatırımcılar altının gelecekteki fiyatı üzerine standart sözleşmeler alıp satabiliyor. İşlem hacminin ve likiditenin yüksek olması nedeniyle yeni ekonomik veriler, faiz kararları veya piyasa beklentileri fiyatlara çok hızlı yansıyabiliyor.
Kısacası Şanghay fiziki talebi daha görünür hale getirirken, Londra büyük OTC işlemlerinin, COMEX ise vadeli piyasaların önemli merkezi. Bu piyasalar birbirinden kopuk değil. Aralarında fiyat farkı büyüdüğünde alım-satım işlemleri farkın yeniden daralmasına yardımcı oluyor.
Şanghay primi ne anlatır, ne anlatmaz?
Şanghay, Londra ve COMEX birbirine bağlı piyasalar olsa da altın her yerde aynı fiyattan işlem görmek zorunda değil. Çin’deki altın fiyatı zaman zaman uluslararası fiyatın üzerine çıkabiliyor bazen de altına inebiliyor. Zaten “Şanghay primi” dediğimiz şey de bu farkı gösteriyor.
Hesaplama mantığı aslında kolay. Çin’deki altın fiyatını dolar/ons cinsine çevriyoruz ve uluslararası referans fiyatla karşılaştırıyoruz. Şanghay fiyatı daha yüksekse prim, daha düşükse iskonto oluştuğunu anlıyoruz.
Normal dönemlerde fark daha sınırlı kalırken 2023’te belirgin bir ayrışma yaşandı. Kullandığımız 5 günlük hareketli ortalama serisinde 2023 ortalaması 28,4 $/ons, Eylül ortalaması 71,6 $/ons oldu. Serinin yıl içindeki en yüksek değeri 26 Eylül’de 93,3 $/onsa çıktı.
Kaynak: World Gold Council, Shanghai Gold Exchange, ICE Benchmark Administration, Bloomberg. Veri: Ağustos 2026 itibarıyla.
Yukarıdaki grafik bize sadece prim dönemlerini değil, iskontoları da gösteriyor. Özellikle 2020’de Şanghay fiyatının uzun süre uluslararası fiyatın altında kaldığı görüyoruz. Yani Şanghay primi sürekli pozitif olmak zorunda değil. Çin’deki talep zayıfladığında veya yerel piyasa dengesi değiştiğinde fark tersine de dönebiliyor.
Peki bu fark neden oluşuyor? Çin’de altın talebi hızla yükseldiğinde arz aynı hızda artmayabilir çünkü altın ithalatının izin ve miktar kontrolü var. Bu da dışarıdan gelen arzın piyasadaki açığı hemen kapatması her zaman mümkün değil demek. Mücevher, külçe ve yatırım talebi güçlendiğinde Çin’deki fiziki altın daha kıt hale gelebiliyor. Böyle dönemlerde Şanghay fiyatı Londra’nın üzerine çıkabiliyor.
Asya aralığı Londra’ya geçerken neden önem kazanabilir?
Altın günün her saatinde işlem görüyor ama piyasanın hareketliliği gün boyunca aynı kalmıyor. Asya saatlerinde fiyat bazı günlerde daha dar bir alanda gidip geliyor. Bu saatlerde oluşan en yüksek ve en düşük fiyatlar da günün ilerleyen bölümünde dikkat edilen seviyelere dönüşebiliyor.
Bu yazıda “Asya aralığı” derken gece boyunca oluşan fiyat bandını kastediyorum. Fiyat uzun süre aynı bölgenin içinde kaldığında, bandın üstü ve altı daha görünür hale geliyor. Avrupa işlemleri hızlandığında fiyatın bu seviyelerden birine doğru hareket etmesi şaşırtıcı olmuyor.
Kaynak: TradingView, OANDA XAUUSD. SGE referans fiyat saati: Shanghai Gold Exchange.
Grafiğe baktığınızda altının önce belirli bir kanalda hareket ettiğini görüyorsunuz. Çizdiği mavi kanal Asya saatleri aralığı, Londra saatleri yaklaşınca hareket hızlanıyor ve fiyat aralığın üst tarafına çıkıyor. Burada önemli olan, grafikte gerçekten gördüğümüz şeyle sonradan yaptığımız yorumu birbirinden ayırmak.
Fiyatın Asya boyunca oluşan tepeyi aşması bize yalnızca o seviyenin geçildiğini söylüyor. Özellikle yeni scalpersanız bu hareketten hemen “kurumlar stopları avladı” veya “fiyat bilerek buraya götürüldü” sonucunu çıkarmayın. Grafiğe bakarak fiyatın nereden geçtiğini görebiliriz ama o hareketin arkasındaki niyeti göremeyiz.
Asya aralığı günün sakin bölümünde oluşan önemli seviyeleri görmemizi ve Avrupa işlemleri hızlandığında fiyatın bu seviyelere nasıl tepki verdiğini takip etmemizi sağlıyor.
Londra açılışındaki ilk kırılım gerçekten bir tuzak mı?
Asya aralığının Londra saatlerinde aşılmasının sık sık “sahte kırılım” olarak yorumlandığını gördüm. İnternette bu hareketlerin büyük bölümünün geri döndüğüne dair çeşitli oranlara da rastlamak mümkün. Ben bunun gerçekten böyle olup olmadığını görmek için 1 Eylül 2025 ile 28 Ağustos 2026 arasındaki XAUUSD verisini inceledim. Tam verisi bulunan 257 işlem gününe baktım. Burada beklemediğim bir ayrıntı ortaya çıktı. Sonuç kırılımı nasıl tanımladığımıza göre ciddi biçimde değişiyor.
Kaynak: FundedNext MT5, XAUUSD 15 dakikalık fiyat verisi. Hesaplamalar tarafımızdan yapılmıştır.
Mumun iğnesinin Asya aralığını geçmesini yeterli saydığımda 133 ilk aşım ortaya çıktı. Bunların 104’ünde fiyat 60 dakika içinde yeniden aralığa döndü. Oran %78,2 oldu. İlk bakışta oldukça yüksek görünen bu rakamın içinde önemli bir ayrıntı var. 133 olayın 82’sinde fiyat seviyeyi iğneyle geçtikten sonra aynı 15 dakikalık mumun içinde yeniden o aralıkta kapandı. Yani gördüğümüz hareketlerin büyük bölümü oldukça kısa süreli taşmalardı. Kırılım saymak için mumun aralığın dışında kapanmasını beklediğimde ise 92 olay kaldı. Bunların 49’unda fiyat sonraki 60 dakika içinde aralığa döndü ve oran %53,3’e geriledi.
Aynı veri bir yöntemde %78,2, diğerinde %53,3 sonuç veriyor. Aradaki fark “Londra açılışındaki ilk kırılımların %70’i tuzaktır” gibi kesin görünen oranlara neden temkinli yaklaşmak gerektiğini gösteriyor. Bir yerde böyle bir oran gördüğümüzde önce nasıl hesaplandığına bakmak gerekiyor. Yalnızca iğnenin seviyeyi geçmesi mi yeterli sayılmış yoksa mumun dışarıda kapanması mı beklenmiş? Hangi saatler kullanılmış ve kaç günlük veri incelenmiş? Bunları bilmeden tek başına verilen oranın pek anlamı kalmıyor.
Şanghay primi ile Londra’daki ilk hareket arasında bir ilişki var mı?
Şanghay primi ile Londra sabahındaki ilk hareket arasında bir bağlantı olup olmadığını görmek için 1 Eylül 2025 ile 21 Ağustos 2026 arasındaki 252 işlem gününü inceledim. Aynı günün primini kullanmak yerine bir önceki günün Şanghay primini aldım. Bunun nedeni, prim hesabında kullanılan Londra fiyatının sabah incelediğimiz hareketten daha sonra belirlenmesi. Günleri primin düşük, orta ve yüksek olduğu üç eşit gruba ayırdım. Londra tarafında ise 08.00-10.00 arasında 15 dakikalık mumun Asya aralığının dışında kapanmasını ilk kırılım olarak kabul ettim.
Kaynak: World Gold Council ve FundedNext MT5. Hesaplamalar tarafımdan yapılmıştır.
İlk sonuçlara göre düşük prim grubunda kırılım görülen günlerin %64,3’ünde ilk hareket yukarı yönlüydü. Orta grupta bu oran %66,7 oldu. Yüksek prim grubunda ise tablo tersine döndü ve yukarı kırılım payı %36,4’e geriledi. Aynı grupta 12 yukarı, 21 aşağı kırılım görüldü. Yalnızca bu tabloya bakarsak yüksek Şanghay priminin ardından Londra sabahında aşağı yönlü ilk hareketin daha sık görüldüğünü düşünebiliriz.
Dönemi parçalara ayırdığımda bu görünümün o kadar düzenli olmadığını gördüm. 2025 sonları ile 2026’nın ilk aylarında Şanghay primi daha düşük seyrederken yukarı kırılımlar daha sık görülüyor. 2026’nın ilerleyen aylarında prim yükseliyor ve yukarı kırılım oranı düşüyor. Aylık sonuçlara indiğimde ise aynı ilişki her dönemde tekrar etmiyor. Bu yüzden burada güçlü ve kalıcı bir bağdan söz etmek zor. Daha doğru ifade, incelenen dönemde iki veri arasında bir ayrışma görüldüğü fakat bunun zaman içinde yeterince düzenli tekrarlanmadığı olur. Yazının başından beri baktığımız Şanghay primi, Asya aralığı ve Londra hareketi birbirine temas eden parçalar olsa da aralarındaki ilişki tek bir basit kurala indirgenemiyor.
Uzun piyasa yazılarının yanında, güncel gelişmeleri ve veri odaklı grafik analizlerini X hesabımdan da paylaşıyorum. Piyasayı eş zamanlı takip etmek için 👉 https://x.com/expectile
Bu yazıdaki grafik ve tablolar World Gold Council, Shanghai Gold Exchange, ICE Benchmark Administration, TradingView, OANDA ve FundedNext MT5 verileri temel alınarak hazırlanmıştır. Hesaplamalarda kullanılan dönem ve kırılım tanımları ilgili bölümlerde ayrıca belirtilmiştir.
Buradaki değerlendirmeler yatırım önerisi değildir. İncelenen dönemde görülen ilişkiler farklı dönemlerde aynı şekilde tekrarlanmayabilir.
Eksik gördüğünüz bir nokta veya eklemek istediğiniz bir not varsa iletişim sayfam üzerinden bana ulaşabilirsiniz.